غياث الدين بن همام الدين الحسيني ( خواند امير )
95
تاريخ حبيب السير في أخبار افراد البشر ( فارسي )
ظفر يافت و نعمت بكفران نعمت گرفتار شده بوادى هزيمت شتافت ديگر با برادر خوردتر خود عمر شيخ ميرزا در ميان شاهرخيه و اراتيبه بنواحى قريهء خواص و در آن روز نيز پرتو فتح و فيروزى بر پرچم علم آنحضرت تافت سيم آنكه نوبتى سلطان محمود خان بن يونس خان كه در ميان مغولان آن جائى كه مشهور است قصد سمرقند فرموده نواحى تاشكنت را معسكر گردانيد و لشگر مغول در اطراف تركستان و حدود ماوراء النهر دست بغارت و تاراج بر آوردند و سلطان احمد ميرزا از بلدهء سمرقند بعزم اشتعال نيران پيكار اعلام نصرت آثار ارتفاع داده متوجه اعدا شد و پرتل بعضى مغولان جابقونجى را گرفته چون بكنار آب جركه محل نزول جريك سلطان محمود خان بود رسيد هردو لشگر از يكديگر بىاز آنكه به استعمال آلت قتال پردازند هرطايفه به طرف مملكت خود گريزان گشتند چهارم آنكه حيدر كوكلتاش قدم در وادى خلاف نهاده اسب جلادت در ميدان عناد بجولان درآورد و سلطان احمد ميرزا با زمره از ابطال رجال دفع او را پيشنهاد همت ساخت و عنانيكران بصوب معسكرش انعطاف داد و در نواحى بارييلاق تلاقى فريقين روى نمود و حيدر شكست يافته ميرزا سلطان احمد مظفر و منصور بدار الملك خود معاودت فرمود و در سنهء 899 سلطان احمد ميرزا و سلطان محمود خان كه از سلوك ميرزا عمر شيخ گوركان بغايت متضرر بودند با يكديگر اتفاق كرده قصد استيصال نهالاقبال آن مركز دايره سلطنت و استقبال نمودند و سلطان محمود خان از جانب شمال آب خجند و سلطان احمد ميرزا از طرف جنوب آن آب بسوى اندجان توجه فرمودند در آن اثنا واقعهء در غايت غرابت دست داد و عقاب اجل بهواى صيد مرغ روح عمر شيخ ميرزا در پرواز آمده آنحضرت در روز دوشنبه چهارم ماه مبارك رمضان سنه 899 از بام كبوتر خانه اخسى پريده شاهباز جان نازنينش در متنزهات بهشت برين آشيانه ساخت و سلطان احمد ميرزا اين خبر شنيده در تسخير مملكت فرغانه ؟ ؟ ؟ شد و اراتيبه و خجند و مرغيان را گرفته در چهار فرسخى اندجان منزل گزيد اما فتح آنولايت او را ميسر نشد چنانچه درين اوراق انشاء اللّه سلك تحرير خواهد يافت و با حضرت پادشاهى ظهير الدين محمد بابر كه بعد از فوت پدر بر مسند سرورى نشسته بود صلحگونه كرده مراجعت فرمود و بعد از قطع دو سه منزل مزاج شريفش از نهج اعتدال بصوب اعتلال مايل شده تب محرق قوى محركهء آن پادشاه عدالتپناه را ضعيف ساخت و در اواسط شوال سال مذكور بنواحى اراتيبه در كنار آب آقسولات شعلهء حياتش بزلال اجل مقدر منطفى گرديد و آنحضرت مدت چهل و چهار سال درين دار پرملال اوقات گذرانيد و سلطان احمد ميرزا بصفاى اعتقاد و سلوك طريق رشد و رشاد موصوف بود و در اداء صلوة مكنونه شرايط اهتمام بتقديم رسانيده در هيچ وقتى از اوقات ترك نمىفرمود و همواره مضمون آيت ( أَوْفُوا بِالْعُقُودِ ) را مطمح نظر عالى اثر داشت و هرگز خيال ارتكاب امرى كه مخالف لوازم عهد و پيمان بود پيرامن خاطر عاطر نمىگذاشت و اگرچه در معارك بنفس نفيس مرتكب استعمال آلات قتال نمىگرديد